Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter
1000 12/16

Comunismo

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

A bandeira vermella foi o símbolo máis clásico dos comunistas desde o seu comezo.

O comunismo[1] é un sistema social, así como tamén un modo de organización socioeconómica, caracterizado pola propiedade en común dos medios de produción, a ausencia de propiedade privada nos medios de produción e a inexistencia de clases sociais e dun Estado.[2][3][4]

O comunismo como proxecto de socialización dos medios de produción xurdiu no século XVI baixo a forma de diversas utopías baseadas no colectivismo agrario. As máis coñecidas foron a obra Utopía de Tomás Moro e a ideoloxía revolucionaria babuvina que derivou do movemento xacobino da Revolución francesa. O ideario comunista converteuse a comezos do século XIX nun complexo proxecto económico industrial grazas ás diferentes correntes do chamado socialismo utópico, do anarcocomunismo e as ramas obreiras do comunismo cristián. O actualmente máis coñecido destes movementos foi o que adoptou a escola do denominado socialismo científico dos pensadores alemáns Karl Marx e Friedrich Engels, baixo a cal sería rebautizado como Liga dos Comunistas. Pola influencia da súa obra, o movemento comunista adoptou unha interpretación revolucionaria da historia e a forma de partido político, converténdose logo nunha organización internacional unificada baixo a doutrina marxista.

Segundo o marxismo, a historia é entendida como un permanente conflito polo excedente material, cuxo inicio se debe á aparición da propiedade. As diferentes formas de propiedade poñen fin ao comunismo primitivo e estratifican á sociedade en clases de acordo ás súas relacións de produción. As diferentes relacións de produción que vinculan aos homes e mulleres requiren da explotación, e estas relacións xeran co tempo as condicións para ser substituídas por outras formas de explotación superiores, nunha secuencia revolucionaria de modos de produción. En cada un destes modos desenvólvese unha loita de clases interna entre os diferentes tipos de traballadores e explotadores que os integran, e que se resolve co xurdimento de novas clases dominantes. Con todo, a sociedade capitalista xera unha serie crecente de crises internas e cíclicas que só poden ser resoltas polos seus traballadores asalariados nunha revolución proletaria, que require á súa vez da construción do comunismo. Para chegar a este fin debe organizarse un partido comunista que conquiste o poder político liderando unha fase de transición na que o Estado funcione como unha ditadura do proletariado. Este período termina cando desaparecen as clases sociais, o cal leva a que o Estado, de acordo á súa concepción como ferramenta de dominación dunha clase sobre a outra, deba extinguirse. A esta transición séguenlle inmediatamente dous períodos no desenvolvemento do comunismo: unha primeira fase e unha fase superior. Existen discrepancias cruciais entre as diferentes correntes do marxismo sobre cal debería ser a natureza de cada unha destas tres fases.[3]

Comunismo (termo sociolóxico)[editar | editar a fonte]

Campesiños de San Kilda.

O comunismo (de común),[1] entendido como concepto sociolóxico, refire a unha orde socioeconómica baseada na posesión colectiva dos bens, sexa de produción ou de consumo.

Na definición do sociólogo Émile Durkheim, o comunismo é descrito como aquela orde social (propiamente comunal) na que o consumo organizarse colectivamente, mentres persiste unha elección libre e individual do papel na produción (aínda que o produto do traballo dedíquese ao servizo da comunidade). O comunismo é así definido en oposición ao socialismo no cal se pauta colectivamente a produción e a forma do traballo, mentres que o consumo gózase en privado e depende dunha libremente elixida achega laboral á sociedade:

É certo que un e outro sistema fan entrar no terreo colectivo modalidades de actividade que, segundo as concepcións individualistas, deberían corresponder ao terreo privado; e, sen dúbida, iso é o que maiormente contribuíu á confusión. Pero tamén neste punto hai unha tallante oposición. Segundo o socialismo, as funcións económicas propiamente ditas, é dicir, as funcións produtoras de servizos (comercio e industria) deben estar organizadas socialmente; pero o consumo debe seguir sendo privado. Non hai, como vimos, doutrina socialista que negue ao individuo o dereito de posuír e empregar como guste o que adquiriu lexitimamente. No comunismo pola contra, o consumo é común e a produción segue sendo privada. Na Utopía cada cal traballa polo seu lado, como quere, e está obrigado simplemente a non permanecer ocioso. Cultiva o seu xardín, ocúpase do seu oficio, como podería facelo na sociedade máis individualista. Non hai regra común que determine as relacións dos diferentes traballadores entre si, a forma en que esas actividades diversas deben concorrer aos fins colectivos. Como cada cal fai o mesmo, ou case, non hai que regulamentar ningunha cooperación. Só que o que cada un produciu non lle pertence. Non pode dispoñer diso a pracer. É preciso que o achegue á comunidade, e só o usa cando esta mesma úsao colectivamente. Entre estes dous tipos de ordenación social hai, pois, a mesma distancia que separa a organización de certas colonias de pólipos da dos animais superiores. Na primeira, cada un dos individuos asociados caza pola súa conta, a título privado; pero o que atrapa vai parar a un estómago común e o individuo non pode ter o seu parte da riqueza común, é dicir, o seu parte de comida, sen que toda a sociedade coma ao mesmo tempo. En cambio, entre os vertebrados, cada órgano está obrigado, no seu funcionamento, a adecuarse a regras destinadas a harmonizalo cos outros; é o sistema nervioso o que asegura este acordo. Pero cada órgano, e en cada órgano cada tecido, e en cada tecido cada célula, aliméntanse á parte, libremente, sen depender para dos demais. Mesmo cada unha das partes do organismo ten a súa alimentación especial. A distancia entre as dúas concepcións sociais que con tanta frecuencia emparelláronse non é menos considerable.[5]

O economista e sociólogo Max Weber parece coincidir con esta definición respecto ao chamado «comunismo doméstico», pero non respecto ao comunismo en xeral. Para Weber o termo «socialismo» pódese usar a fins prácticos como unha forma de describir unha forma "racional" de comunismo na cal a produción e o consumo dos individuos son tamén organizados en forma colectiva, mentres que nos eventuais comunismos premodernos tanto a produción como o consumo son individualmente libres pero o seu obxectivo e orixe, respectivamente, son sempre un fondo colectivo común:

O principio do comunismo doméstico, non son "asignacións" individuais, senón que o individuo contribúe segundo as súas forzas e goza segundo as súas necesidades (en tanto como alcanzan os bens), perdura aínda hoxe como a característica máis esencial da comunidade doméstica da nosa "familia", claro que case sempre como un residuo limitado ao consumo doméstico.[6]
[...] Comunismo, se por el entendemos a ausencia de "cálculo" no uso dos bens e non a organización racional da súa produción con vistas a calquera ordenación ("socialismo").[7]

Weber describe a natureza da forma máis cabal do comunismo como unha planificación xeral que organiza a produción, contrastándoa cunha sociedade de mercado:

No concepto de "orde administrativa" inclúense todas as normas que pretenden valer tanto para a conduta do cadro administrativo como para a dos seus membros "fronte á asociación", ou como se adoita dicir, para todos aqueles fins cuxa prosecución e logro tratan de asegurar as ordenacións da asociación mediante unha acción planeada, e positivamente prescrita por elas, do cadro administrativo e os seus membros. Nunha organización económica de absoluto carácter comunista toda acción social sería aproximadamente desa clase; nun estado de dereito na súa forma pura e absoluta só serían, ao contrario, desa clase as accións dos xuíces, policías, xurados, soldados e as actividades lexislativas e electorais. En xeral -aínda que non sempre en particular- o límite das ordes administrativas e reguladores coincide coa separación, dentro dunha asociación política, entre dereito "público" e "privado".[8]
Pierre-Joseph Proudhon. Os seus pensamentos sobre o socialismo libertario (mutualismo) inspiraron profundamente a Karl Marx.

O sociólogo Ferdinand Tönnies describe como no comunismo a finalidade última dos medios sociais de produción e dos bens fabricados é colectiva e á vez compartida por todos, mediante a participación directa dos membros nun único ámbito de vida común que os implica,[9] noción que é compartida como o matiz etimolóxico para deducir o concepto do termo.[10]

Karl Marx, filósofo alemán principal desenvolvedor da teoría comunista, ademais de importantes doutrinas filosóficas ligadas a este como o materialismo histórico.

Karl Marx describiu nos seus primeiros manuscritos a natureza do desenvolvemento e formas que toma a idea do comunismo como proxecto social en función da natureza da propiedade privada que xera as condicións para o seu desenvolvemento, pero sen tentar unha definición esencialista nin unha diferenciación entre comunismo e socialismo:

[A] idea da comunidade de mulleres é o segredo a voces do dun comunismo aínda totalmente groseiro e irreflexivo. Así como a muller sae do matrimonio para entrar na prostitución xeral, así tamén o mundo todo da riqueza é dicir, da esencia obxectiva do home, sae da relación do matrimonio exclusivo co propietario privado para entrar na relación da prostitución universal coa comunidade. Este comunismo, ao negar por completo a personalidade do home, é xustamente a expresión lóxica da propiedade privada, que é esta negación. A envexa xeral e constituída en poder non é senón a forma escondida en que a cobiza se establece e, simplemente, satisfaise doutra maneira. A idea de toda propiedade privada en canto tal vólvese, polo menos contra a propiedade privada máis rica como envexa desexo de nivelación, de maneira que ao estas paixóns as que integran o ser da competencia. O comunismo groseiro non é máis que o remate desta cobiza e desta nivelación para partir do mínimo representado. [...] A primeira superación positiva da propiedade privada, o comunismo groseiro, non é por tanto máis que unha forma de mostrarse a vileza da propiedade privada que se quere instaurar como comunidade positiva.

2º) O comunismo a) Aínda de natureza política, democrática; b) Coa súa superación do Estado, pero ao mesmo tempo aínda con esencia incompleta e afectada pola propiedade privada, é dicir, polo alleamento do home. En ambas as formas o comunismo coñécese xa como reintegración ou volta a si do home, como superación do extrañamento de se do home, pero como non captou aínda a esencia positiva da propiedade privada, e menos aínda comprendeu a natureza humana da necesidade, está aínda prisioneiro e infectado por ela. Comprendeu o seu concepto, pero aínda non a súa esencia.

3º) O comunismo como superación positiva da propiedade privada en canto autoextrañamento do home, e por iso como apropiación real da esencia humana por e para o home; por iso como retorno do home para si en canto home social, é dicir, humano; retorno pleno, consciente e efectuado dentro de toda a riqueza da evolución humana ata o presente. Este comunismo é, como completo naturalismo = humanismo, como completo humanismo = naturalismo; é a verdadeira solución do conflito entre o home e a natureza, entre o home e o home, a solución definitiva do litixio entre existencia e esencia, entre obxectivación e autoafirmación, entre liberdade e necesidade, entre individuo e xénero. É o enigma resolvido da historia e sabe que é a solución..[11]

Pola súa banda Friedrich Engels tomou do antropólogo Lewis Henry Morgan a idea de que houbo un período de comunismo primitivo no inicio do desenvolvemento histórico das sociedades humanas, e a sistematizó no seu libro ‘’Der Ursprung der Familie, des Privateigenthums und des Staats’’ ( A orixe da familia, a propiedade privada e o Estado), no cal se describe a natureza do mesmo desde unha óptica máis próxima á da socioloxía empírica.

O marxismo comparte coa socioloxía clásica posterior que o comunismo se distingue por implicar a non especialización na división do traballo[12]e a inexistencia de diñeiro para a circulación dos bens.[13][14][15][16]

Entre os exemplos históricos concretos de ordenamentos sociais que poden ser definidos propiamente como comunistas desde o punto de vista sociolóxico, pódese contar a: o comunismo cristián premoderno (o comunismo familiar da Igrexa católica primitiva), e o moderno (sistematizado por Tomás Moro e experimentado polos Shakers de Mánchester,[17] os Cavadores de Gerrard Winstanley e o propulsado polo movemento obreiro da Liga dos xustos de Wilhelm Weitling),[18] as formas protocomunistas do mazdakismo persa,[19] o comunismo feudal que chamou a atención do último Marx[20] (os Mir tradicionais rusos, os isleños escoceses de St Kilda[21]), variantes secularizadas do comunismo relixioso milenarista (Gabriel Bonnot de Mably, Morelly) e movementos non revolucionarios como o das comunas hippies e os kibbutz israelís, entre outros.[22] Maioritariamente estas formas de vida comunista non dependeron dunha doutrina política que as estableza.

Comunismo (termo político)[editar | editar a fonte]

Manifestación dun Partido Comunista

O comunismo, no sentido político, é un movemento cuxa doutrina se basea no marxismo[23] e que, de acordo con esta doutrina, ten por principal obxectivo a toma transitoria do poder do Estado para a instauración dunha revolución social que, a través de tres fases, implante unha organización económica e social socialista/comunista baseada no control colectivo da producción.[24] O comunismo está representado por unha organización internacional que leva o nome de Internacional Comunista e que coordina en cada rexión a un partido político que á súa vez adoita levar o nome de comunista. Cada corrente doutrinal comunista ten a súa propia «Internacional».[25]

Nacemento e concepto do comunismo[editar | editar a fonte]

Aínda que comunmente asociado co marxismo (as máis das veces na súa interpretación leninista) o termo comunismo é moito mais antigo e coñeceu diversos significados. Na primeira metade do século XVIII, os socialistas utópicos (principalmente os seguidores de Robert Owen e Charles Fourier) fundaron comunidades onde a propiedade era común.

Robert Owen falou por primeira vez de comunismo en 1827, referíndose a socialistas e comunistas. Segundo el, estes consideraban o capital común máis benéfico có capital privado. As palabras socialismo e comunismo foron empregadas como sinónimos durante todo o século XIX. A definición do termo comunismo é dada despois da Revolución rusa, no inicio do século XX, pois Vladimir Lenin entendía que o termo socialismo xa estaba desgastado e deturpado. Segundo a súa teoría, o comunismo só sería atinxido despois dunha fase de transición polo socialismo.

O concepto de comunismo pode ser entendido de varios xeitos, que cambiaron e se diversificaron ao longo da historia:

  • É unha concepción do mundo baseado nos traballos de Karl Marx e Friedrich Engels. Utiliza a análise histórica das transicións nas sociedades humanas, para postular a transición da actual sociedade capitalista cara a outra socialista, e eventualmente cara a outra comunista, e o seu principal obxectivo é o establecemento dunha sociedade sen clases.
  • Á sociedade produto destas transicións tamén se lle chama comunismo.
  • Ao Movemento político derivado da ideoloxía comunista chámaselle comunismo, e xurdiu desde mediados do século XIX e fíxose importante desde principios do século XX.
  • Durante a guerra fría, e a raíz dela, empezouse a chamar erroneamente comunista a aquela persoa que vivise nalgún dos países socialistas baixo a influencia da URSS, e se lle deu a estes países a denominación de comunistas malia ser unicamente socialistas.
  • Existen doutrinas teóricas non marxistas erroneamente denominadas comunistas.

É a partir da publicación do Manifesto comunista por Marx e Engels que o termo tomou o seu significado actual:

Doutrina político-económica que se basea na máxima de "de cada un segundo a súa capacidade, a cada un segundo as súas necesidades". O comunismo defende unha sociedade sen clases e sen Estado, á que se chegará mediante unha etapa de estado socialista.

Bases ideolóxicas[editar | editar a fonte]

A fouce e o martelo, símbolos comunistas

A teoría que dá base á construción do comunismo ten como punto de partida a análise feita por Marx da sociedade capitalista. Segundo el, a propiedade privada dos medios de produción, característica fundamental do capitalismo, só existe coa apropiación da plusvalía pola clase dominante, ou sexa, a explotación do home polo home é fundamental ao capitalismo.

O comunismo defende a conquista do poder polo proletariado (clase traballadora), a abolición da propiedade privada dos medios de produción, e polo tanto a desaparición das clases como categorías socioeconómicas, o cal, finalmente, comportaría a extinción do Estado como ferramenta que materializa o poder de dominación dunha clase sobre outra.

Para chegar a tal sociedade, Marx propón unha fase de transición (o socialismo), coa toma do poder polo proletariado (ditadura do proletariado) para abolir a propiedade privada dos medios de produción e a consecuente orientación da economía de forma planeada co obxectivo de suprir todas as necesidades da sociedade e os seus individuos. Marx entende que, coas necesidades supridas, deixan de existir as clases sociais e, polo tanto, non existe a necesidade do Estado.

Os teóricos máis importantes do comunismo foron, no século XIX, Karl Marx e Friedrich Engels, e no século XX, Vladimir Illich Ulianov "Lenin" "Iosif Stalin" e Mao Tse Tung.

No século XX foron moitos os Estados do mundo que decidiron tomar a vía socialista como camiño cara ao comunismo, sendo o primeiro estado socialista do mundo a Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas (URSS), nada da Revolución de outubro de 1917, guiada nos seus primeiros anos por Lenin, á cal lle seguiron outros, coma China; e outros nos que se realizou un intento de socialismo, coma Vietnam, Cuba, Laos, Sri Lanka, Corea do Norte e a extinta Rep. Pop. do Iemen. Paulatinamente, debido á loita ideolóxica e política que tivo lugar no seo dos seus respectivos Partidos Comunistas (e a posterior "vitoria" da liña capitalista) todos estes Estados foron cambiando o seu modelo socioeconómico polo capitalismo, polo que hoxe en día non existe ningún Estado socialista (a pesar de que dende a óptica burguesa, como se pode albiscar en estruturas coma os medios de comunicación ou a educación, se continúa considerando socialistas a Estados como Cuba ou Corea do Norte).

Despois da Revolución Proletaria, instáurase un Estado socialista, que ten como forma de dominación de clase a ditadura do proletariado, na que o proletariado, por medio do Estado, exerce unha ditadura (é dicir, posúe o poder) sobre a burguesía e as demais "fraccións de clase" (a pequena burguesía, a aristocracia obreira etc.). Ao contrario disto sucedía no capitalismo, no que a burguesía exercía unha ditadura sobre o proletatiado. Polo tanto, no capitalismo habería democracia para a burguesía e no socialismo para o proletariado. No socialismo, os medios de produción pertencen ao proletariado, ao contrario do que encontrabamos no capitalismo.

En todo Estado socialista, mentres existan as clases, ten que haber un Partido Comunista. Ao contrario do que se adoita pensar, o PC non é "unha organización independente do pobo", senón que é a cristalización da relación entre os comunistas e o resto do pobo; é unha relación social. No momento no que non existan as clases, o PC deixará de ser necesario. No socialismo, por tanto, aínda existen as clases. Pero o obxectivo de este é facer que desaparezan, é alcanzar a sociedade sen clases, a sociedade libre de toda explotación e toda opresión, o comunismo.

A sociedade comunista ten a súa base na propiedade común (isto é, de toda a sociedade) dos bens de produción e segue o principio que Marx propuxo como aforismo: "De cada cal segundo as súas capacidades, a cada cal, segundo as súas necesidades". É dicir, cada persoa, individualmente, proporcionará o que lle sexa posible, o que lle permitan as súas capacidades; e cada persoa, individualmente, apropiarase dos bens producidos en función do que necesite, das súas necesidades.

O comunismo defínese como superación histórica do capitalismo, e apóiase filosófica e cientificamente no materialismo dialéctico e no materialismo histórico, guías filosóficas do coñecemento elevadas a rango de ciencia por Karl Marx e Friedrich Engels. Porén, non podemos considerar o materialismo dialéctico como unha ciencia, senón máis ven como unha cosmovisión ("weltanschauung" en alemán), como unha concepción que abarca todo e nos permite coñecer a realidade.

Adoptou a bandeira vermella cunha fouce e un martelo cruzados (símbolo da unión da clase obreira e o campesiñado), e dende a súa orixe tivo carácter internacionalista.

O Manifesto Comunista[editar | editar a fonte]

Manifesto Comunista
Vexa o artigo principal: Manifesto do Partido Comunista
Unha pantasma percorre Europa, a pantasma do comunismo
Karl Marx e Friedrich Engels, "O manifesto do partido comunista"

Así comezaban en 1848 Karl Marx e Friedrich Engels o Manifesto do Partido Comunista. Este documento sentou as bases da teoría marxista ou marxismo e proporcionou unha identidade e un ideario básico ao comunismo.

Teorías e correntes do Comunismo[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Historia do Comunismo.

Utópicos[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Socialismo utópico.

As ideas comunistas desenvolvéronse a partir dos escritos dos chamados socialistas utópicos, como Robert Owen, Charles Fourier e Saint-Simon.

Robert Owen foi o primeiro autor en considerar que o valor dunha mercadoría debe ser medido polo traballo a ela incorporado, e non polo valor en diñeiro que lle é atribuído. Charles Fourier foi o primeiro en defender a abolición do capitalismo e s súa substitución por unha sociedade baseada no comunismo. E o conde de Saint-Simon defendeu que a nova sociedade debería ser planeada para atender o benestar dos pobres. Todos estes autores, entre tanto, propuñan a mudanza social a través da creación de comunidades rurais autosuficientes por voluntarios. Estes autores non consideraron que a sociedade estaría dividida en clases sociais con intereses antagónicos.

O socialismo científico[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Marxismo.

Karl Marx foi o responsable da análise económica e histórica máis detallada da evolución das relacións económicas entre as clases sociais. Marx procurou demostrar a dinámica económica que levou a sociedade, partindo do comunismo primitivo, até a concentración cada vez máis acentuada do capital e o aparición da clase obreira. Esta, ao mesmo tempo sería filla do capitalismo, e a fonte de súa futura ruína. Marx se diferenciou dos seus precursores por explicar a evolución da sociedade en termos puramente económicos, e referirse á acumulación do capital a través da plusvalía de forma máis clara que seus antecesores.

Marx consideraba, ao contrario que moitos dos seus contemporáneos e de moitos críticos actuais, o comunismo un "movemento real" e non un "ideal" ou "modelo de sociedade" producido por intelectuais. Este movemento real, para Marx, manifestábase no movemento obreiro. Inicialmente el propuxo que a clase obreira fixese un proceso de estatización dos medios de produción ao derrubar o poder da burguesía, para despois suprimir totalmente o Estado. Após a experiencia da Comuna de París, el revisa esta posición e pasa a defender a abolición do Estado e o "autogoberno dos produtores asociados". No entanto, tamén diferentemente dos outros autores, Marx acreditaba que a sociedade era rexida por leis económicas que eran alleas á vontade humana. Para el, tanto as mudanzas pasadas, como a Revolución socialista que poría fin ao capitalismo, eran necesidades históricas que fatalmente acontecerían.

Libertarios[editar | editar a fonte]

Bakunin.
Artigo principal: Comunismo libertario.

En 1840, Pierre-Joseph Proudhon publica seu libro Que é a Propiedade?, onde, baseándose en informacións históricas, xurídicas e económicas, procura demostrar que toda a propiedade ten na súa raíz un acto de roubo. Proudhon ataca o concepto de renda, o cal comprende como o dereito de esixir algo a troco de nada. E por primeira vez, identifica unha parcela da poboación como produtores de riqueza (os traballadores) e outra como os usurpadores desa riqueza (os propietarios). Conclúe que a propiedade é imposible, e só pode existir como unha ficción xurídica imposta pola forza, a través do Estado. Proudhon conclúe que os cidadáns só estarán libres da imposición da propiedade nunha sociedade onde o Estado non exista, e se declara anarquista.

Diferente dos seus precursores[26], Proudhon desprezou a relixión e procurou basear a súa análise económica só en feitos e lóxica. Acredita que a mudanza a través da violencia representaría tan só unha mudanza de goberno, sen modificar as relacións sociais. Estas, por tanto terían que ser reformadas gradualmente, polos propios cidadáns. Alén diso, identificou parte do mecanismo polo cal as contradicións do capitalismo se intensificaban. En Sistema de Contradicións Económicas ou Filosofía da Miseria (1846), Proudhon afirma que despois de ter provocado o consumo de mercadorías pola abundancia de produtos, a sociedade estimula a escaseza polo baixo nivel dos salarios, unha idea que se popularizaría co nome de "crise de superprodución-subconsumo".

Após ter trabado contacto con Proudhon e descrito a súa obra de forma lisonxeira en A Sagrada Familia (1845), Marx pasa a criticalo en Miseria da Filosofía (1847). O embate se intensifica na AIT contra Bakunin, outro anarquista, e leva á asociación á súa fin. O principal punto de discordancia era que, para Proudhon e Bakunin, a Revolución só sería posible coa abolición inmediata do Estado. Xa Marx acreditaba que o Estado podería ser instrumental no proceso revolucionario. Os anarquistas tamén rexeitaban a autoridade, e Marx non. Após a fin da AIT, os adeptos de Proudhon e Bakunin pasan a se chamar comunistas libertarios para se diferenciar dos marxistas, que permanecen usando a denominación de comunistas. A partir de aí, esas dúas correntes do comunismo afástanse e seguiron traxectorias independentes.

Pos-marxismo[editar | editar a fonte]

Revisionismo[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Socialdemocracia.

O movemento comunista, a partir do comezo do século XX, pasou a se dividir en diversas correntes. Inicialmente, o surximento do chamado revisionismo, tamén chamado reformismo, proposto por Bernstein, que consideraba que o aburguesamento da clase obreira tornaba nula a posibilidade dunha revolución socialista e que o socialismo debería adaptarse a esta realidade loitando non polo socialismo, senón pola reforma do capitalismo en bases puramente éticas. Inicialmente rexeitada polo movemento socialista, que entón recibía o nome xeral de socialdemocracia, o reformismo acabou consolidándose como práctica política xeral dos partidos socialistas de masas despois da Primeira Guerra Mundial, cando o asentimento dos partidos socialistas de Alemaña, Francia e Italia en votar a favor dos créditos de guerra nos seus parlamentos revelou a súa aceptación xeral da legalidade burguesa e a súa recusa do "derrotismo revolucionario" (isto é, a busca da revolución socialista mesmo en detrimento dos intereses do Estado Nacional) practicada polos bolxeviques de Lenin.

Marxismo-leninismo[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Leninismo.

Na esteira da Revolución Rusa, crearase unha división entre a Extrema Esquerda do movemento socialista, liderada por Lenin, que promovería o retorno da expresión "comunismo", adoptada por Marx para definirse a si mesma, distinguíndose das correntes socialistas reformistas, que retiveron o nome de socialdemocracia. A concepción bolxevique ou leninista (nas súas diversas correntes) que comprendía que o comunismo fose precedido por un período de transición chamado socialismo, no cal habería a estatización dos medios de produción, permanecería existindo a lei do valor e o uso do diñeiro, entre outras características do capitalismo. Este período de transición desembocaría, polo menos teoricamente, na extinción gradual do Estado e das demais características do capitalismo, constituíndo así o comunismo. As obras que desenvolven esta tese son os escritos de Lenin após a revolución rusa, o libro de Iosif Stalin "Problemas Económicos na Unión Soviética" e en varios escritos posteriores dos seguidores desta corrente, tanto en Rusia como no resto do mundo.

Consellismo[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Comunismo de consellos.

Os comunistas, no entanto, víronse diante dunha nova división: por un lado, os comunistas de partido - os adeptos das teses de Lenin de que o partido de vangarda sería un instrumento necesario para a revolución comunista - e, por, outro, os comunistas de consellos, que consideraban os consellos obreiros ou "sovietes" como a forma de organización revolucionaria dos traballadores. A concepción consellista, retomaba a Marx e concibía o comunismo como un modo de produción que substituía o capitalismo, abolindo o Estado, a lei do valor etc., inmediatamente, a través da autoxestión dos consellos obreiros. Aí, esta corrente cuestionaba a idea dun período de transición, colocándoo como contra-revolucionario e produto dun proxecto semi-burgués no interior do movemento obreiro. As principais obras que expresan este punto de vista son: "Principios Fundamentais do Modo de Produción e Distribución Comunista", do Grupo Comunista Internacionalista de Holanda e "Os Consellos Obreiros" de Anton Pannekoek, e varias obras posteriores que desenvolveron estas teses até os días de hoxe, asumindo o nome contemporáneo de autoxestión.

Escisións posteriores[editar | editar a fonte]

Esta división viría seguida por varias outras divisións, principalmente dentro da corrente hexemónica, o marxismo-leninismo, o que deu lugar a diversas tendencias, algunhas continuadoras do legado marxista, como o maoísmo, e outras que negaban o marxismo con teorías capitalistas, como o trotskismo ou o hoxhismo, entre outras.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,01,1 Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para comunismo.
  2. "communism" en Merriam-Webster Dictionary, definición 2.d
  3. 3,03,1 Varios autores (1910-1911). «communism». En Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica. A Dictionary of Arts, Sciences, Literature, and General information (en inglés) (11.ª edición). Encyclopædia Britannica, Inc.; actualmente en dominio público.
  4. Harnecker, Marta (1979). "V.5. La desaparición del Estado y las clases sociales". Socialismo y comunismo (PDF). Akal Editor. p. 20. 
  5. Émile Durkheim, El socialismo, Akal, 1987, cap. II, 2° lección (cont.), pp. 48-50
  6. Max Weber, Economía y sociedad, Fondo de Cultura Económica, 1964, 2ª parte, cap. III, § 1, p. 292
  7. Max Weber, Economía y sociedad, Fondo de Cultura Económica, 1964, 2ª parte, cap. IX, § VI.1, pp. 855
  8. Max Weber, Economía y sociedad, Fondo de Cultura Económica, 1964, 1ª parte, cap. I, § 14, p. 42
  9. Ferdinand Tönnies, "Socialismo y comunismo", Comunidad y asociación, Minerva, 1998
  10. Ver Afanásiev 1977
  11. Karl Marx, "Propiedad privada y comunismo", Manuscritos de economía y filosofía, Alianza, 2013, 3.er manuscrito, § 2, p. 171 y pp. 173-174
  12. Karl Marx, "La división social del trabajo y sus consecuencias: la propiedad privada, el Estado, la «enajenación» de la actividad social", La ideología alemana, Universitat de València, 1994, cap. III, p. 46
  13. Karl Marx, "Dinero", Manuscritos económico-filosóficos de 1844, Colihue, 2006, 3.er manuscrito, § 4, pp. 179-184
  14. Lev Trotsky, "El plan y el dinero", La revolución traicionada, Antídoto, 200?, cap. 3, § 1, pp. 65-67
  15. Eugene Kamenka, "Marxian Humanism and the Crisis in Socialist Ethics"
  16. Murray N. Rothbard, "Freedom, Inequality, Primitivism and the Division of Labor"
  17. Friedrich Engels, "Description of Recently Founded Communist Colonies Still in Existence", MECW Volume 4, p. 214
  18. Terence Ball and Richard Dagger, "Communism" (article), Encyclopædia Britannica, junio 09, 2008
  19. E.M. Wherry, A Comprehensive Commentary on the Quran and Preliminary Discourse, K. Paul, Trench, Trübner, & Company, p. 66
  20. Juan Dal Maso, "La historia es una abuela. Marx, la revolución rusa y la actualidad del marxismo"
  21. Stephen Fisk, "St Kilda", AbandonedCommunities.co.uk
  22. Early Communism
  23. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para marxismo.
  24. "communism" por Bryan Caplan, en The Concise Encyclopedia of Economics
  25. Communism (ideology), Encyclopedia Britannica
  26. Precursores de Proudhon: Max Stirner, William Godwin, entre outros.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]


Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre política é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.

Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Comunismo&oldid=5142265"