Ilex

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

xénero Ilex
O acivro (Ilex aquifolium)
O acivro (Ilex aquifolium)
Clasificación científica
Reino: Plantae
División: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Orde: Aquifoliales
Familia: Aquifoliaceae
Xénero: Ilex
L.
Especies

Véxase no texto

Ilex é un xénero cunhas 400 especies aceptadas, das máis de 1000 descritas, formado por árbores e arbustos comunmente coñecidos coma acivros. É un dos tres xéneros da familia, os outros dous son Nemopanthus (con 3 especies) e Prinos (monoespecífico), malia a APG[1] admite un só xénero: Ilex. A maior diversidade de especies dáse nas rexións achegadas aos trópicos, onde tamén se atopan as maiores densidades de acevedos. En Galiza atopamos unha soa especie deste xénero: o acivro común ou xardón.

Ten grande importancia no xénero a especie Ilex paraguariensis, coñecida coma herba mate, de cuxas follas faise unha coñecida infusión en América do Sur.

Descrición[editar | editar a fonte]

Follas e froitos do acivro europeo (Ilex aquifolium).

Son arbustos e árbores que acadan de 2 a 25 metros de altura. As follas son simples e poden ser persistentes ou caedizas, son enteiras, finamente ou pronunciadamente dentadas e espiñentas. Con flores masculinas e femininas en distintas plantas, aínda que hai excepcións. O froito é unha baga, xeralmente vermella cunha a dez sementes. O máis rechamangueiro son, de feito, os seus froitos, mais as súas flores son as que os identifican máis facilmente.

Normalmente son plantas dioicas, é dicir, que debe atoparse polo menos un individuo masculino por cada tres femininos a fin que poidan producir froitos. Porén, algunhas especies producen froitos partenoxeneticamente, tal como o cultivar 'Nellie Stevens R.'.

Ilex anomala
Ilex cassine
Ilex crenata

Propiedades[editar | editar a fonte]

As bagas, que xeralmente son suavemente tóxicas, poden causar vómitos ou diarreas ao seren inxeridas polos humanos. Con todo, as propiedades velenosas para os humanos téñense esaxerado e as mortes por envelenamiento son case descoñecidas. As sementes de Ilex aquifolia poden ser mortais para os cativos se as toman en gran cantidade, cousa pouco probábel por mor do seu desagradábel sabor. De 20 a 30 bagas vermellas son consideradas letais para un humano adulto.

Porén é un alimento moi importante para os paxaros e outros animais salvaxes, pois polo inverno é unha importante fonte de alimento e acubillo.

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Ilex aquifolium variegado, común en xardinaxe.

O xénero inclúe arredor dunhas 400 especies, divididas en tres subxéneros:

  • Subxénero Byronia, coa especie tipo Ilex polypyrena;
  • Subxénero Prinos, cunha especie aceptada, considerado por autores coma xénero;
  • Subxénero Ilex, co resto das 400 especies.

O xénero foi descrito por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 125. 1753.[2] A especie tipo é: Ilex aquifolium L.

Etimoloxía

Antigamente, o nome de acivro dábase unicamente á especie europea (Ilex aquifolium), porén moitos representantes do xénero son denominados tamén de acivros por mor da súa evidente semellanza.
O nome botánico "ilex", era o nome designado en latín para unha especie de Quercus (Quercus ilex) comunmente chamada en galego de aciñeira, que ten unha follaxe semellante á do acivro europeo, e ocasionalmente se confunde con el.[3]

Sinonimia[editar | editar a fonte]

  • Aquifolium Mill.
  • Macoucoua Aubl.
  • Nemopanthus Raf.
  • Pileostegia Turcz.
  • Prinos L.

Especies[editar | editar a fonte]

  • Ilex affinis Gardner
  • Ilex ×altaclerensis (Loudon) Dallim.
  • Ilex amelanchier M. A. Curtis ex Chapm.
  • Ilex aquifolium L., acivro europeo, xardón
  • Ilex ×aquipernyi Gable ex Whittem.
  • Ilex argentina Lillo
  • Ilex arimensis (Loes.) Britton ex R. O. Williams
  • Ilex asprella (Hook. & Arn.) Champ. ex Benth.
  • Ilex azorica Loes
  • Ilex ×attenuata Ashe
  • Ilex ×beanii Rehder
  • Ilex bioritensis Hayata
  • Ilex brasiliensis (Spreng.) Loes.
  • Ilex brevicuspis Reissek
  • Ilex buergeri Miq.
  • Ilex canariensis Poir.
  • Ilex cassine L.
  • Ilex centrochinensis S. Y. Hu
  • Ilex ciliospinosa Loes.
  • Ilex cinerea Champ. ex Benth.
  • Ilex colchica Pojark.
  • Ilex collina Alexander
  • Ilex cookii Britton & P. Wilson
  • Ilex corallina Franch.
  • Ilex coriacea (Pursh) Chapm.
  • Ilex cornuta Lindl. & Paxton
  • Ilex crenata Thunb.
  • Ilex cyrtura Merr.
  • Ilex decidua Walter
  • Ilex delavayi Franch.
  • Ilex dimorphophylla Koidz.
  • Ilex dipyrena Wall.
  • Ilex dumosa Reissek
  • Ilex excelsa (Wall.) Hook. f.
  • Ilex fargesii Franch.
  • Ilex ficoidea Hemsl.
  • Ilex forrestii H. F. Comber
  • Ilex fragilis Hook. f.
  • Ilex geniculata Maxim.
  • Ilex georgei H. F. Comber
  • Ilex glabra (L.) A. Gray
  • Ilex goshiensis Hayata
  • Ilex graciliflora Champ. ex Benth.
  • Ilex guayusa Loes.
  • Ilex guianensis (Aubl.) Kuntze
  • Ilex hanceana Maxim.
  • Ilex hayataiana Loes.
  • Ilex hookeri King
  • Ilex insignis Hook. f.
  • Ilex integerrima (Vell.) Reissek
  • Ilex integra Thunb.
  • Ilex intricata Hook. f.
  • Ilex ×kiusiana Hatus.
  • Ilex ×koehneana Loes.
  • Ilex krugiana Loes.
  • Ilex laevigata (Pursh) A. Gray
  • Ilex latifolia Thunb.
  • Ilex leucoclada (Maxim.) Makino
  • Ilex liukiuensis Loes.
  • Ilex longipes Chapm. ex Trel.
  • Ilex macfadyenii (Walp.) Rehder
  • Ilex macrocarpa Oliv.
  • Ilex macropoda Miq.
  • Ilex ×makinoi H. Hara
  • Ilex memecylifolia Champ. ex Benth.
  • Ilex ×meserveae S. Y. Hu
  • Ilex micrococca Maxim.
  • Ilex mitis (L.) Radlk.
  • Ilex montana Torr. & A. Gray
  • Ilex mucronata (L.) M. Powell et al.
  • Ilex myrtifolia Walter
  • Ilex nipponica Makino
  • Ilex nothofagacifolia Kingdon-Ward
  • Ilex opaca Aiton
  • Ilex paraguariensis A. St.-Hil., herba mate
  • Ilex pedunculosa Miq.
  • Ilex perado Aiton
  • Ilex pernyi Franch.
  • Ilex pubescens Hook. & Arn.
  • Ilex purpurea Hassk.
  • Ilex rockii S. Y. Hu
  • Ilex rotunda Thunb.
  • Ilex rubra S. Watson
  • Ilex rugosa F. Schmidt
  • Ilex scopulorum Humb. & Bonpl. ex Schult. & Schult. f.
  • Ilex serrata Thunb.
  • Ilex sideroxyloides (Sw.) Griseb.
  • Ilex sikkimensis Kurz
  • Ilex sintenisii (Urb.) Britton
  • Ilex sugerokii Maxim.
  • Ilex szechuanensis Loes.
  • Ilex theezans Reissek
  • Ilex tutcheri Merr.
  • Ilex venulosa Hook. f.
  • Ilex verticillata (L.) A. Gray
  • Ilex viridis Champ. ex Benth.
  • Ilex vomitoria Sol. ex Aiton
  • lex ×wandoensis C. F. Mill. & M. Kim
  • Ilex warburgii Loes.
  • Ilex wightiana Wall. ex Wight
  • Ilex wilsonii Loes.
  • Ilex yunnanensis Franch.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Aquifoliales en APGWeb (cómpre busca)
  2. "Ilex". Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultado o 8 de agosto de 2013. 
  3. Abbe, Elfriede artha (1965). The plants of Virgil's Georgics. Cornell University Press. p. 88. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ilex&oldid=4898091"