Illas Aleutianas

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Aleutianas
Bandeira de Alaska Nicht vorhanden
Bandeira Escudo
Localización
North-Pacific-air-routes.png
Datos
Capital
País Estados Unidos
Linguas
Poboación (2000) 8,162
Superficie 17,670 km²
Densidade
Coordenadas
Maior Altura

As illas Aleutianas (posiblemente o nome vén da lingua chukchi aliat, illa) forman unha cadea de pequenas illas volcánicas que forman un arco situado no norte do Océano Pacífico e que se estende ao longo de 1.900 km dende o extremo da Península de Alasca ata a Península de Kamchatka. Case todo o arquipélago forma parte do estado de Alasca, Estados Unidos, pero o extremo oeste pertence a Rusia. Segundo o censo do ano 2000 as Aleutinas tiñan 8.162 habitantes, deles 4.282 concentrados na cidade de Unalaska.

Xeografía[editar | editar a fonte]

As illas, coñecidas antes de 1867 como o arquipélago de Catarina, comprende catro grupos- Fox, Andreanof, Rat e Near. Localizadas entre os 52 e 55 graos Norte e 172 graos Leste e 163 graos Oeste.
A gran maioría das illas mostran as marcas da súa orixe volcánica e hai numerosos volcáns na parte norte da cadea, algúns aínda activos, Shishaldin (3041 m), en Unimak, é o máis importante.
O clima das illas é oceánico, con temperaturas moderadas e uniformes e con abondosa chuvia. As néboas son constantes. A temperatura media anual de Unalaska, a illa máis importante do grupo, é 3'4 °C, e en xaneiro a media é de 1'1 °C e 11'1 °C en agosto, 250 días de chuvia por ano (2032 mm.)

Historia[editar | editar a fonte]

Os Ungangan son o pobo orixinario das Aleutianas, coñecidos internacionalmente como aleutianos. A súa lingua está relacionada coas linguas inuit. Moitos antropólogos cren que os primeiros seres humanos en pisar América seguiron a rota das agora illas Aleutinas que entón formaba un paso de terra entre Asia e América.
En 1741 o goberno ruso enviou a Vitus Bering, un danés ao servizo de Rusia, e a Aleksei Chirikov, nunha viaxe de exploración ao Pacífico Norte. Chirikov descubriu moitas das illas Aleutianas orientais, e Bering a maioría das occidentais. Nas illas establecéronse compañías comerciais rusas dedicadas ao comercio de peles, algúns aleutianos mesmo foron transferidos ás Illas Pribilof para cazaren lontras mariñas. As illas pertenceron a Rusia ata a merca de Alasca polos Estados Unidos en 1867.

As Illas Aleutianas e a Península de Alasca, vistos dende a órbita da Terra
Vista de Atka, Amlia e outras das illas Aleutianas dende o espazo

Lista das Illas Aleutianas[editar | editar a fonte]

Listaxe de leste a oeste dos maiores grupos das Illas Aleutianas, as illas esta por orde alfabetico. O nome en aleutiano está entre parentese.

Illas Fox[editar | editar a fonte]

  • Illa Aiktak (Ugangax)
  • Illa Akun (Akungan)
  • Illa Akutan (Akutanax̂)
  • Illa Amak (Amax)
  • Illa Amaknak (Amaxnax̂)
  • Illa Amukta (Amuux̂tax̂)
  • Illa Ananiuliak
  • Illa Avatanak (Agutanax̂)
  • Illas Baby
  • Illa Bird (Kitnamax)
  • Illa Bogoslof (Aĝasaaĝux̂)
  • Illa Breadloaf (Taanĝiinax̂)
  • Illa Buck (Ukdax̂sxix)
  • Illa Caton (Qagan Unimgix̂)
  • Illa Chagulak (Chugssĝinax̂)
Alaska with Aleutian island chain (at bottom), Unalaska Island is marked.
  • Illa Deer (Animin)
  • Illa Derbin
  • Illa Dushkot (Duxsxan)
  • Illa Egg (Ugalĝa)
  • Illa Emerald
  • Illa Expedition (Guchiganang)
  • Illa Fire
  • Illa Gargoyle
  • Illa Gull
  • Illa Hog (Uknadax)
  • Illa Kaligagan (Qisxagan)
  • Illa Kigul (Kiigalux̂)
  • Illas Krenitzin (grupo de Illas)
  • Illa Kudiakof
  • Illa Ogangen
  • Illa Ogchul (Uxchalux̂)
  • Pancake Rock (Kaduuĝix̂ Tanax̂)
  • Illa Peter
  • Illa Poa (Saduuĝinax̂)
  • Illa Pustoi (Taĝilgadax)
  • Illa Rootok (Aayux̂tax̂)
  • Illa Round (Imlichin)
  • Illa Samalga (Samalĝa)
  • Illa Sanak (Sanaĝax)
  • Illa Sedanka (Sidaanax̂)
  • Illa Sushilnoi (Tanĝimax)
  • Illa Tangik (Tan'gax̂)
  • Illa Tanginak
  • Illa Tigalda (Qigalĝan)
  • Illa Ugamak (Ugangax̂)
  • Illa Umnak (Unmax)
  • Illa Unalaska (Nawan-Alaxsxa)
  • Illa Unalga (Unalĝa)
  • Illa Unimak (Unimax)
  • Illa Vsevidof (Uyagax̂)
  • Illa Wislow

Illas das Catro Montañas (Uniiĝun)[editar | editar a fonte]

  • Illa Amukta (Amuux̂tax̂)
  • Illa Chagulak (Chugaaĝinax̂)
  • Illa Chuginadak (Tanax̂ Angunax̂)
  • Illa Carlisle (Kigalĝa)
  • Illa Herbert (Chiĝulax)
  • Illa Kagamil (Qagaamila)
  • Illa Uliaga (Ulaĝa)
  • Illa Yunaska (Yunax̂sxa)

Illas Andreanof (Niiĝuĝin tanangis)[editar | editar a fonte]

  • Illa Adak (Adaax)
  • Illa Agligadak (Aĝligadax)
  • Illas Amatigis
  • Illa Amatignak (Amatignax̂)
  • Illa Amlia (Amlax)
  • Illa Anagaksik (Anagaxsax̂)
  • Illa Argonne
  • Illa Asuksak (Hasux̂sax̂)
  • Illa Atka (Atx̂ax̂)
  • Illa Aziak (Haazax)
  • Illa Barbara
  • Illa Black
  • Illa Bobrof (Walĝa)
  • Illa Bolshoi (Tanax̂ Angunax̂)
  • Illa Box
  • Illa Castle
  • Chaika Rock (Hasax̂sax̂)
  • Illa Channel
  • Illa Chisak (Hatmax)
  • Chugul (Chiĝulax̂)
  • Illa Cone
  • Illa Cormorant
  • Illa Crone
  • Illas Delarof (Naahmiĝun tanangis)
  • Illa Dora
  • Illa Eddy (Ugidaagamax)
  • Illa Egg (Ugalĝa)
  • Illa Elf
  • Fenimore Rock (Taxchisax̂)
  • Illa Gareloi (Anangusix̂)
  • Gramp Rock
  • Illa Great Sitkin (Stitxinax̂̂)
  • Illa Green (Hmiikaayaĝus)
  • Illa Igitkin (Igitxix̂)
  • Illa Ikiginak (Ikiiĝinax̂)
  • Illa Ilak (Iilax̂)
  • Illa Ina
  • Illa Kagalaska (Qigalaxsix̂)
  • Illa Kanaga (Kanaga)
  • Illa Kanu (Yunax̂)
  • Illa Kasatochi (Qanan-tanax)
  • Illa Kavalga (Qawalĝa
  • Illa Koniuji (Tanĝimax)
  • Illa Little Tanaga (Tanagax̂)
  • Illa North (Chihngax̂)
  • Illa Ogliuga (Aglaga)
  • Illa Oglodak (Ungluudâ)
  • Illa Plum
  • Illa Ringgold (Tanam Aduu)
  • Illa Sadatanek (Sadan-tanax̂)
  • Illa Sagchudak (Saĝuugax̂)
  • Illa Sagigik (Amlagim Saĝuugaa)
  • Illa Salt (Uladax)
  • Illa Sea Parrot
  • Illa Seguam (Saĝuugamax)
  • Illa Silak (Silax̂
  • Illa Skagul (Sxaĝulax̂
  • Illa South
  • Illa Staten (Iluuĝix̂ Tanax̂)
  • Illa Tag (Tagachaluĝis)
  • Illa Tagadak (Tanadax)
  • Illa Tagalak (Tagalax̂)
  • Illa Tanadak (Tanaadax̂)
  • Illa Tanaga (Tanax̂ax)
  • Illa Tanaklek (Tanaqlax̂)
  • The Signals
  • The Three Sisters
  • Illa Tidgituk (Aakutanas)
  • Illa Ugidak (Qagan-tanax̂)
  • Illa Ulak (Uulax)
  • Illa Umak (Uhmax̂)
  • Illa Unalga (Unalĝa)
  • Illa Uyak (Uuyax)
  • Illa Whip

Illas Rat (Qax̂um tanangis)[editar | editar a fonte]

  • Illa Amchitka (Amchixtax̂)
  • Bird Rock
  • Illa Davidof (Qanan-tanax)
  • Illa Khvostof (Atanax̂)
  • Illa Kiska (Qisxa
  • Illa Little Kiska (Kangxhix̂)
  • Illa Little Sitkin (Sitignax̂)
  • Illa Pyramid
  • Illa Rat (Hawadax)
  • Illa Segula (Chiĝulax̂)
  • Illa Semisopochnoi (Unyax)
  • Illa Tanadak (Tanaadax̂)

Illa Buldir (Idmaax)[editar | editar a fonte]

  • Illa Buldir (Idmaax)

Illas Near (Sasignan Tanangin)[editar | editar a fonte]

  • Illa Agattu (Angatux̂)
  • Illa Alaid (Igingiinax̂)
  • Illa Attu (Atan)
  • Illas Cooper
  • Illas Gibson
  • Illa Hammerhead
  • Illa Hodikof
  • Illa Kennon
  • Illa Kohl
  • Illa Loaf
  • Illa Lotus
  • Illa Nizki (Avayax̂)
  • Illa Peaked
  • Illa Savage
  • Illas Semichi (Samiyan)
  • Illa Shemya (Samiyax̂)

Illas Comandante (RussiaFlag of Russia.svg)[editar | editar a fonte]

  • Illa Bering
  • Illa Medny

Notas[editar | editar a fonte]

  • Bergsland, K. Aleut Dictionary, Fairbanks: Alaska Native Language Center, 1994
  • Orth, Donald J. 1971. Dictionary of Alaskan place names. U.S. Geological Survey Professional Paper 567, 1083 pp.
Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Illas_Aleutianas&oldid=4634550"