Ilustrísima

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Ilustrísima
Agony (crop) 1912 Egon Schiele.jpg
Agonía, de Schiele, empregouse para ilustrar a cuberta de Ilustrísima.[1]
Autor/a Carlos Casares
Orixe Galiza
Lingua galego
Xénero(s) novela
Editorial Galaxia
Data de pub. abril de 1980
Formato rústica con lapelas
Páxinas 116
ISBN ISBN 978-84-8288-733-3

Ilustrísima é unha novela escrita por Carlos Casares, publicada por Galaxia en 1980.

Trama[editar | editar a fonte]

Fernando Fanego é o bispo dunha cidade do interior de Galiza, a comezos do século XX. Partindo da chegada do cinematógrafo á vila, fálase do enfrontamento entre a Curia episcopal (fanática, intolerante e dogmática) e o propio bispo (bondadoso, comprensivo, tolerante e pacífico).

Esta mesma confrontación dáse en certa medida na sociedade. A política levada a cabo por Canalejas e Romanones é tachada por algúns de anticlerical (representada na novela polos lectores do xornal conservador La Verdad) e por outros de progresista (e apoiada desde o xornal El Liberal).

Ao principio hai unha calma tensa, pero o fámulo e o vicario atacan directamente o bispo a través do voceiro El Testigo de Cristo, coa publicación dun artigo asinado polo bispo pero que realmente non escribira. O bispo esixe unha rectificación, pero o artigo quece os ánimos na cidade e o sector máis conservador e fanático ataca a familia italiana propietaria do cinematógrafo e ao director de El Liberal.

Narración[editar | editar a fonte]

O narrador, en terceira persoa, é heterodiexético e omnisciente. Distánciase dos feitos, aumentando así a perspectiva. Con todo, non é neutral, senón que se posiciona desde o punto de vista do bispo, presentando a trama desde a súa óptica. Coñece os seus pensamentos, soños e recordos infantís.

A redacción está feita nun estilo moi sinxelo e sen complicacións técnicas, sen erros sintácticos nin morfolóxicos, buscando conectar co lector. Isto provoca por veces o uso de castelanismos, para evitar o uso de léxico pouco coñecido. A escrita non é obxecto de atención como tal, senón un medio propagador: áxil e directa nos diálogos, e máis discursiva e neutra nas evocacións e descricións. Amais do galego, utilízase un italiano castelanizado (polo propietario do cinematógrafo), o castelán (en artigos de prensa) e o latín. Recórrese en varias ocasións ás Sagradas Escrituras, pero tamén cabe o humor, usado de xeito caricaturesco.

A novela reflexa o propio ideal de escrita que ten o bispo e que expón a través da comparanza entre os artigos de don Xenaro e o director de La Verdad.

A obra é continuadora das formas iniciadas na nova narrativa galega.

Tempo[editar | editar a fonte]

O tempo da historia sitúase entre 1910 e 1912, durante o mandato de Canalejas, en plena Restauración. O cinematógrafo proxecta imaxes gravadas polos propios irmáns Lumière en 1895, e do enterro do papa León XIII (finado en 1903).

A trama dura uns seis meses, desde a chegada do verán até o terceiro domingo de advento (penúltimo domingo antes de Nadal).

A orde do discurso é lineal, se ben aparece algunha analepse. Vanse narrando feitos cunha duración máis ou menos breve (unha tarde, un paseo, unha mañá...).

Espazo[editar | editar a fonte]

Catedral de Ourense.

Aínda que non se explicita, a cidade é Ourense: por nomes de rúas e prazas (Alameda, Pote), porque está á beira dun río (o Miño), lonxe de Mondoñedo e preto de Vilar de Santos.

A acción desenvólvese na súa maior parte no pazo episcopal, e aparece tamén un convento feminino próximo, o prado onde está instalado o cinematógrafo, e mais a propia catedral de Ourense.

No pazo episcopal aparecen dúas zonas claramente diferenciadas: o piso inferior é frío, húmido e hostil; no piso superior están a alcoba, o comedor, o oratorio, a capela de Santa Eufemia etc, lugares cómodos para o bispo. En moitas ocasións, asómase ás fiestras como modo de contacto co exterior e coa vida da cidade.

Faise referencia tamén ao mundo exterior: Mondoñedo (recordos da infancia e do seminario), Madrid (de onde veñen as leis) e París (de onde veñen os adiantos tecnolóxicos).

Personaxes[editar | editar a fonte]

  • Fernando Fanego é o protagonista. Gosta do bo comer e da literatura, e é divertido e afable. É moi relixioso, pero tolerante: prefire un preguiceiro ca un fanático, a bondade por riba da xustiza, e prefire a Cristo na cruz antes que co látego. Escribe co pseudónimo de Aleceios. Os personaxes que o apoian (o vicario, o penitenciario e o provisor) xa van vellos e non pintan moito dentro da Curia.
  • Don Telesforo é o lectoral, oposto ao bispo. A súa visión da fe é a dunha igrexa apocalíptica. É culto e calculador.
  • Don Xenaro é o cura fámulo, fiel nun principio, pero que se vai afastando. É grandullón, pero de voz suave e feble.
  • Don Narciso é o chanceler. É carlista.
  • Sor Sabina é unha monxa sinxela, guiada polo seu confesor (Don Telesforo), que lle aconsella facer xaxún, o que lle provoca visións. É tomada por unha santa, representando a igrexa medieval e mística.
Fotografía da portada da edición en francés.

Orixe e adaptacións[editar | editar a fonte]

A novela comezou coma un breve relato baseado nunha anécdota que coñecía de pequeno, pretendendo amosar a súa simpatía polos curas máis ben gordechos. Conforme a obra colle forma, vaise definindo a visión humana e bondadosa do bispo.

O recordo sobre a chegada do cine a Ourense foille contado por Otero Pedrayo. Así mesmo, o autor recoñece que a obra ten aspectos cinematográficos, coma a levitación de Sor Sabina. De feito, chegou a haber contactos con TVE para levar a novela ao cine[2].

A obra foi traducida ao catalán; ao castelán por Basilio Losada, e publicada en 1981 por Luis de Caralt con prólogo de Gonzalo Torrente Ballester. Apareceu publicada en francés, co título Monseigneur ou l’affaire du cinématographe, por Ker Éditions, 2014, traducida por Michel Wagner.[3] Foi traducida tamén ao inglés por Jacob Rogers co título de His Excellency[4], e apareceu publicada no proxecto editorial Galician Classics, da Consellería de Cultura e Small Stations Press.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Exemplar de Ilustrísima da colección «Biblioteca Carlos Casares»
  2. Carlos Casares: "A maquillaxe dun bispo", en Un país de palabras (Ed. Galaxia, 1998. pax. 143-152)
  3. Luna Alonso, Ana: "A proxección internacional da obra de Carlos Casares". pp. 115-121 en Raigame: revista de arte, cultura e tradicións populares número 40, maio de 2017
  4. "A primeira tradución ao inglés de ‘Ilustrísima’ difunde a obra de Carlos Casares no ámbito internacional", nota de prensa na web da Xunta de Galicia, 15 de maio de 2017.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ilustrísima&oldid=4410291"