Ilustrísima

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Ilustrísima
Agony (crop) 1912 Egon Schiele.jpg
Agonía, de Schiele, empregouse para ilustrar a cuberta de Ilustrísima.[1]
Autor/a Carlos Casares
Orixe Galiza
Lingua galego
Xénero(s) novela
Editorial Galaxia
Data de pub. abril de 1980
Formato rústica con lapelas
Páxinas 116
ISBN ISBN 978-84-8288-733-3

Ilustrísima é unha novela escrita por Carlos Casares, publicada por Galaxia en 1980.

Trama[editar | editar a fonte]

Fernando Fanego é o bispo dunha cidade do interior de Galiza, a comezos do século XX. Partindo da chegada do cinematógrafo á vila, fálase do enfrontamento entre a Curia episcopal (fanática, intolerante e dogmática) e o propio bispo (bondadoso, comprensivo, tolerante e pacífico).

Esta mesma confrontación dáse en certa medida na sociedade. A política levada a cabo por Canalejas e Romanones é tachada por algúns de anticlerical (representada na novela polos lectores do xornal conservador La Verdad) e por outros de progresista (e apoiada desde o xornal El Liberal).

Ao principio hai unha calma tensa, pero o fámulo e o vicario atacan directamente o bispo a través do voceiro El Testigo de Cristo, coa publicación dun artigo asinado polo bispo pero que realmente non escribira. O bispo esixe unha rectificación, pero o artigo quece os ánimos na cidade e o sector máis conservador e fanático ataca a familia italiana propietaria do cinematógrafo e ao director de El Liberal.

Narración[editar | editar a fonte]

O narrador, en terceira persoa, é heterodiexético e omnisciente. Distánciase dos feitos, aumentando así a perspectiva. Con todo, non é neutral, senón que se posiciona desde o punto de vista do bispo, presentando a trama desde a súa óptica. Coñece os seus pensamentos, soños e recordos infantís.

A redacción está feita nun estilo moi sinxelo e sen complicacións técnicas, sen erros sintácticos nin morfolóxicos, buscando conectar co lector. Isto provoca por veces o uso de castelanismos, para evitar o uso de léxico pouco coñecido. A escrita non é obxecto de atención como tal, senón un medio propagador: áxil e directa nos diálogos, e máis discursiva e neutra nas evocacións e descricións. Amais do galego, utilízase un italiano castelanizado (polo propietario do cinematógrafo), o castelán (en artigos de prensa) e o latín. Recórrese en varias ocasións ás Sagradas Escrituras, pero tamén cabe o humor, usado de xeito caricaturesco.

A novela reflexa o propio ideal de escrita que ten o bispo e que expón a través da comparanza entre os artigos de don Xenaro e o director de La Verdad.

A obra é continuadora das formas iniciadas na nova narrativa galega.

Tempo[editar | editar a fonte]

O tempo da historia sitúase entre 1910 e 1912, durante o mandato de Canalejas, en plena Restauración. O cinematógrafo proxecta imaxes gravadas polos propios irmáns Lumière en 1895, e do enterro do papa León XIII (finado en 1903).

A trama dura uns seis meses, desde a chegada do verán até o terceiro domingo de advento (penúltimo domingo antes de Nadal).

A orde do discurso é lineal, se ben aparece algunha analepse. Vanse narrando feitos cunha duración máis ou menos breve (unha tarde, un paseo, unha mañá...).

Espazo[editar | editar a fonte]

Catedral de Ourense.

Aínda que non se explicita, a cidade é Ourense: por nomes de rúas e prazas (Alameda, Pote), porque está á beira dun río (o Miño), lonxe de Mondoñedo e preto de Vilar de Santos.

A acción desenvólvese na súa maior parte no pazo episcopal, e aparece tamén un convento feminino próximo, o prado onde está instalado o cinematógrafo, e mais a propia catedral de Ourense.

No pazo episcopal aparecen dúas zonas claramente diferenciadas: o piso inferior é frío, húmido e hostil; no piso superior están a alcoba, o comedor, o oratorio, a capela de Santa Eufemia etc, lugares cómodos para o bispo. En moitas ocasións, asómase ás fiestras como modo de contacto co exterior e coa vida da cidade.

Faise referencia tamén ao mundo exterior: Mondoñedo (recordos da infancia e do seminario), Madrid (de onde veñen as leis) e París (de onde veñen os adiantos tecnolóxicos).

Personaxes[editar | editar a fonte]

  • Fernando Fanego é o protagonista. Gosta do bo comer e da literatura, e é divertido e afable. É moi relixioso, pero tolerante: prefire un preguiceiro ca un fanático, a bondade por riba da xustiza, e prefire a Cristo na cruz antes que co látego. Escribe co pseudónimo de Aleceios. Os personaxes que o apoian (o vicario, o penitenciario e o provisor) xa van vellos e non pintan moito dentro da Curia.
  • Don Telesforo é o lectoral, oposto ao bispo. A súa visión da fe é a dunha igrexa apocalíptica. É culto e calculador.
  • Don Xenaro é o cura fámulo, fiel nun principio, pero que se vai afastando. É grandullón, pero de voz suave e feble.
  • Don Narciso é o chanceler. É carlista.
  • Sor Sabina é unha monxa sinxela, guiada polo seu confesor (Don Telesforo), que lle aconsella facer xaxún, o que lle provoca visións. É tomada por unha santa, representando a igrexa medieval e mística.


Orixe e adaptacións[editar | editar a fonte]

A novela comezou coma un breve relato baseado nunha anécdota que coñecía de pequeno, pretendendo amosar a súa simpatía polos curas máis ben gordechos. Conforme a obra colle forma, vaise definindo a visión humana e bondadosa do bispo.

O recordo sobre a chegada do cine a Ourense foille contado por Otero Pedrayo. Así mesmo, o autor recoñece que a obra ten aspectos cinematográficos, coma a levitación de Sor Sabina. De feito, chegou a haber contactos con TVE para levar a novela ao cine[2].

A obra foi traducida ao castelán por Basilio Losada, e publicada en 1981 por Luis de Caralt con prólogo de Gonzalo Torrente Ballester. Foi traducida tamén ao inglés por Jacob Rogers co título de His Excellency[3], e apareceu publicada no proxecto editorial Galician Classics, da Consellería de Cultura e Small Stations Press.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Exemplar de Ilustrísima da colección «Biblioteca Carlos Casares»
  2. Carlos Casares: "A maquillaxe dun bispo", en Un país de palabras (Ed. Galaxia, 1998. pax. 143-152)
  3. "A primeira tradución ao inglés de ‘Ilustrísima’ difunde a obra de Carlos Casares no ámbito internacional", nota de prensa na web da Xunta de Galicia, 15 de maio de 2017.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ilustrísima&oldid=4346947"