Pedro Froilaz de Traba

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Pedro Froilaz de Traba
Conde de Galiza
Pedro Froilaz de Trava.jpg
Sepulcro de Pedro Froilaz na Catedral de Compostela.

Falecemento1126
SepulturaPanteón Real da catedral de Santiago
PredecesorRaimundo de Borgoña
SucesorFernando Pérez de Traba
ConsorteUrraca Froilaz de Traba
Maior Guntroda Rodríguez
Descendencia
Liñaxe / DinastíaFamilia Froilaz-Traba
ProxenitoresFroila Bermúdez
Elvira de Faro
Irmáns

Escudo de Pedro Froilaz de Traba
Signature of Pedro Froilaz de Trava.png

Pedro Froilaz (tamén escrito Froylaz[1] ou Fróilaz[2]), foi un nobre galego nado no século XI, conde de Traba[3] (ou Trava), Trastámara[4], Galiza[5] e señor doutras tenencias e castelos[a]. Foi o máis importante partidario do conde de Galiza Raimundo de Borgoña quen lle confiou a crianza do seu fillo Afonso Raimúndez. Na defensa dos dereitos sucesorios do neno enfrontouse á raíña Urraca, nai do infante, e ao seu esposo Afonso "o batallador". No ano 1111, cando Afonso só contaba seis anos de idade, coroouno xunto ao bispo Xelmírez como rei de Galiza na catedral de Santiago de Compostela. Nos anos posteriores guiouno e protexeuno até alzalo tamén ao trono dos reinos de Toledo (1117) e León (1126). Finou no ano 1126 sendo sucedido nos seus títulos e posesións polo seu herdeiro Fernando Pérez de Traba, terceiro dos seus quince fillos. Foi soterrado no cemiterio da igrexa de Santiago e os seus restos consérvase actualmente nun sartego no Panteón Real da catedral.

Orixes familiares e primeiros anos[editar | editar a fonte]

A unión das herdanzas territoriais de Pedro Froilaz e a súa primeira esposa Urraca Froilaz de Traba, conformou o territorio coñecido como Condado de Trastámara[4]
Biografía cronolóxica
ca.1075 Data de nacemento descoñecida.
Parte da súa infancia transcorre na corte leonesa de Afonso VI.
1088 Casamento con Urraca Froilaz de Traba. Primeira referencia histórica.
1091 Falece seu pai Froila Bermúdez, ascendendo ao liderado do clan familiar.
ca.1091 Vasalo de Raimundo de Borgoña "Totius Gallecie Princeps"
1094 Expedición militar a Lisboa ás ordes do conde Raimundo de Borgoña.
1095 Afonso VI divide o reino galego ao conceder a Henrique de Borgoña e á súa filla Tareixa o Condado Portucalense.
1105 Casamento con dona Maior Rodríguez
1105 Nacemento do principe Afonso Raimúndez. A súa crianza é confiada a Pedro Froilaz e a súa esposa.
1107 Morte de Raimundo de Borgoña. Pedro Froilaz asume o goberno de Galiza.
1107 Xuramento de León: Pedro xura defender os dereitos ao trono do infante Afonso Raimúndez.
1109 Proclamacion de Afonso Raimúndez como rei de Galiza.
1111 Coroación de Afonso VII en Compostela. Pedro Froilaz mordomo maior.
1111 Batalla de Viadangos.
1112 Campaña militar contra Afonso de Aragón. Asedio e acordo de Carrión.
1113 Campaña militar contra Afonso de Aragón. Conquista de Burgos.
1114 Pacto de amizade con Diego Xelmírez.
1116 Afonso Raimúndez é ratificado como rei de Galiza en Compostela. Guerra entre os seus partidarios e os da súa nai Urraca.
1116 Pedro e Tareixa de Portugal derrotan a Urraca en Sobroso.
1116 Urraca cede o seu fillo Afonso os reinos de Galiza e Toledo.
1117 Afonso Raimundez é recibido como rei en Toledo a instancias de Pedro Froilaz.
1121 Urraca invade Galiza. Pedro Froilaz e Xelmírez confrontan ao seu exército no Pico Sacro.
1123 Urraca encarcera a Pedro Froilaz, xunto a súa esposa e fillos.
1126 Morte de Urraca I. Coración de Afonso VII como rei de León.
1126 Morte de Pedro Froilaz. Soterramento no cemiterio da Catedral de Compostela.

Pedro Froilaz foi fillo de dous relevantes nobres descendentes da máis antiga aristocracia do reino galego[9]: Froila Petriz Bermúdez e Elvira de Faro. A importancia da súa estirpe familiar, o clan Petriz[10], fixo que tanto el como algúns dos seus irmáns ocupasen lugares destacados na sociedade do seu tempo. Por exemplo Gonzalo, o irmán mais vello, que chegou a ser bispo de Mondoñedo; Rodrigo, señor da Terra de Trasancos foi conde e alferez de Afonso VII[11], ou Munia, fundadora do mosteiro de Pedroso.

O seu pai foi un dos mais mais importantes vasalos do rei García II, e ao seu carón loitou durante o conflito que o enfrontou aos seus irmáns Sancho e Afonso[12]. Cando finalmente García foi capturado e despoxado do seu trono por Afonso, Froila aceptou ao novo señor como rexente, non como rei lexítimo[13][14]. É probábel que a dubidosa fidelidade ao novo monarca fixese que o conde se vira forzado a enviar ao seu fillo Pedro como refén[15][16] á corte leonesa, lugar onde pasou a súa infancia[17].

No ano 1088[b] Pedro casou con Urraca Froilaz, filla do conde Froila Arias de Traba e herdeira de extensos señorios nas bisbarras mais occidentais do reino[18]. No ano 1091, cando falece o seu pai Froila Bermúdez, Pedro sustitueo á cabeza do clan familiar dos Froilaz, a unión do seu patrimonio familiar co da súa muller Urraca conformou un extenso dominio que abranguía desde o río Tambre até o Mar Cantábrico e desde as terras de Aranga até o Océano Atlántico, practicamente a extensión da actual provincia da Coruña. Este territorio foi denominado mais adiante Condado de Trastámara, sendo Pedro Froilaz o seu primeiro posesor ("in Trastamar comite Petrus Froyle")[19], e pertenceu aos Froilaz-Traba até a morte do último membro da casa, Roi Gómez de Trastámara no 1261.

O matrimonio con Urraca durou até o seu falecemento no ano 1102, tres anos despois o conde Pedro casou de novo, esta vez coa nobre leonesa Maior Rodríguez.

Raimundo de Borgoña: Totius Gallecie Princeps.[editar | editar a fonte]

Representación do século XV de Raimundo de Borgoña. Pedro Froilaz aparece como un dos seus principais vasalos desde a súa chegada ao goberno do reino galego.

No ano 1087 unha parte dos nobres galegos, liderados polo bispo de Compostela Diego Páez e polo conde de Lugo Rodrigo Ovequiz, iniciou unha revolta coa intención de devolver a coroa galega ao seu rei lexítimo: García II, prisioneiro na altura do seu irmán Afonso VI. Os exercitos de Afonso asaltaron Lugo facendo fracasar un alzamento soportado desde o exterior por Guillerme de Normandia[20] e ao que non se lle coñecen apoios desde o interior por parte do clan dos Froilaz. Neste clima de inestabilidade, Afonso VI confiou o goberno e a pacificación do reino ao seu xenro Raimundo de Borgoña, nobre franco casado coa súa filla e herdeira Urraca[21]. Raimundo, apadriñado pola poderosa orde de Cluny e contando desde o inicio coa colaboración dos Froilaz-Traba, exerceu o seu poder en Galiza con prerrogativas case rexias, coa vista sempre posta na sucesión do seu sogro[22].

Durante todo o período de goberno do conde borgoñón, Pedro Froilaz aparece como o seu principal partidario, asumindo o goberno do reino galego durante os períodos nos que este se atopaba ausente[23]. Na curia do conde figuran tamén outros membros da súa parentela como o seu irmán Rodrigo, que asina frecuentemente ao seu carón[24] e a quen se lle encomendou a defensa das costas galegas[25], o seu xenro Munio Páez, conde de Monterroso, e, xa mais tardiamente, ao seu fillo Bermudo Pérez[26].

No ano 1094 o conde Pedro marchou, xunto co resto da nobreza galega (cum optimatibus Gallecie[27]), nunha fracasada tentativa de recuperar Lisboa, conquistada no ano anterior polos almorábides[28]. Esta derrota, unida á indisimulada ambición de Raimundo e ao nacemento dun novo herdeiro fixo que Afonso VI concedese a metade meridional do reino galego a outro nobre franco, Henrique de Borgoña, esposo da súa filla Tareixa. Esta tentativa de dividir aos nobres francos foi rapidamente contrarestada pola orde de cluny que promoveu un acordo[29] entres os nobres con vistas a unha posíbel sucesión na coroa leonesa[30].

A partir destas datas, son numerosos os diplomas nos que Pedro Froilaz figura como confirmante das decisións de goberno do conde Raimundo. Por exemplo, plasma a súa sinatura na na concesión dun salvoconduto aos mercadores de Santiago de Compostela no 1095[31]; nunha concesión do conde Raimundo a prol de bispado de Mondoñedo no 1096; ou nese mesmo ano, nunha permuta de vilas entre Raimundo e o mosteiro de San Lourenzo de Carboeiro[32]. En 1107, participou nunha escritura de doazón do conde á Igrexa de Santiago e na trascendental concesión rexia do dereito a labrar moeda[33].

A preeminencia da súa posición levou a que Raimundo e Urraca lle confiasen, no ano 1105[34], a educación do seu fillo Afonso Reimúndez[c], futuro rei de Galiza segundo compromiso de Afonso VI[36].

Sucesión de Afonso VI[editar | editar a fonte]

Imaxe de Afonso VI no Tombo A da catedral de Santiago. O rei Afonso deixou o reino galego, que usurpara ao seu irmán García, ao seu neto Afonso Raimúndez baixo rexencia da súa filla Urraca.

Raimundo de Borgoña finou en outubro do ano 1107. A consecuencia do seu pasamento Pedro Froilaz, Diego Xelmírez e outros magnates galegos foron convocados a León para aclarar a situación sucesoria. Afonso VI resolveu alí conceder o señorio do reino galego a súa filla Urraca, durante a minoria de idade do seu neto[d], reservando o resto dos seus dominios para o seu herdeiro Sancho Afónsez. O rei puxo como condición que Urraca non voltase a casar e tomou xuramento aos nobres galegos de que farían respectar esta decisión "incluso contra min mesmo"[39][40]. Porén, a morte no ano 1108 do principe Sancho fixo que se celebrase unha nova curia na que Afonso decidiu que Urraca desposase con Afonso I de Aragón e Navarra[41]. Esta decisión, que relegaba a Afonso Raimúndez na liña sucesoria, por detrás do rei consorte e dos posibeis descendentes do matrimonio, causou a contrariedade dos seus partidarios franco-galegos. A xuntanza foi significativamente abandonada antes da súa conclusión por Henrique de Borgoña, "ayrado del rei"[42][43].

Cando no 1109 faleceu tamén Afonso VI e Urraca, a nova raíña, casou con Afonso de Aragón, Pedro Froilaz, fiel ao seu xuramento, proclamou rei ao seu protexido[34]. Para garantir o máximo apoio a súa causa, puxo fin a unha longa disputa territorial que enfrontaba a súa familia con Diego Xelmírez[44] e tentou convencer aos nobres reticentes a acatar o xuramento prestado en León[45]. Porén, estes nobres segundóns, opostos a alta aristocracia representada polos Traba, tomaron partido pola raíña Urraca[46]. Así o fixeron tamén outros, como Rodrigo Vélaz, conde de Sarria-Lemos ou os burgueses da cidade de Lugo. Isto facilitou a entrada en Galiza dos exércitos de Urraca e Afonso de Aragón, na primavera do ano 1110, marchando aína polos vellas vías romanas. O primeiro enfrontamento entre os contendentes tivo lugar nas terras da Ulloa, alí, foi asediado e asaltado o castelo de Monterroso, ordenando o rei aragonés pasar a coitelo a todos os sobrevivintes. Este cruel comportamento provocou a súa primeira separación da raíña Urraca que voltou a súa corte leonesa. O rei de Aragón continuou co seu exército polos dominios dos Traba, saqueando e incendiando facendas, igrexas e mosteiros[47]. Pedro Froilaz agachou ao seu rei no apartado mosteiro de Moraime en Muxia e iniciou unha campaña militar que, após de tres meses de combates, forzou á hoste aragonesa a a unha deshonrosa retirada[48].

No outono dese mesmo ano, o conde Pedro recibiu unha chamada de auxilio da raíña Urraca polo que se puxo en marcha cara a León. Ao chegar descubriu que a raíña xa se reconciliara co seu home e partira cara a Aragón. Aconsellado por Henrique de Borgoña, Pedro procedeu a capturar a varios dos nobres que non recoñeceran a Afonso Reimundez e fíxose co control do castelo de castro do miño[49]. A este lugar, próximo aos dominios do seu aliado Henrique, trasladou ao neno baixo o coidado da súa muller Guntroda e dos seus fillos[50]. Alí, foron sitiados e capturados pola irmandade nobiliaria de Arias Pérez coa axuda dos campesiños do Ribeiro e trasladados ao próximo castelo de Pena Corneira[51].

Pedro Froilaz, coa ambigua mediación do bispo Xelmírez[52], viuse obrigado a negociar a súa liberación. Neste proceso chegou tamén a un acordo co bispo compostelán e coa propia raíña Urraca, outra volta separada e en conflito co seu home, para recoñecer os dereitos do do seu pupilo Afonso.

Afonso Raimúndez, ANFUS REX[editar | editar a fonte]

Inscrición "ANFUS REX", na fachada das pratarías da Catedral de Compostela, realizada para sinalar a coroación no 1111 de Afonso VII como rei de Galiza[53][54][55].

Froito deste convenio, e unha vez liberado o infante, Pedro Froilaz e Xelmírez procederon a coroalo como rei de Galiza na catedral de Compostela[56].[57]

Na cerimonia, o bispo Xelmírez conduciu ao novo rei ante o altar de Santiago onde o unxiu relixiosamente, entregoulle a espada, o cetro e coroouno con diadema de ouro. Finalizada a cerimonia celebrouse un banquete no que Pedro Froilaz e a súa familia tiveron un papel preponderante. O conde Pedro foi o dapífero real (correu cos gastos do evento); o seu irmán Rodrigo actuou como alférez (armiger regis) do rei sostendo a súa espada, escudo e lanza[e]; o seu xenro Munio Páez presentou os manxares ao rei; e o seu fillo maior Bermudo mandaba servilos nas mesas[58].

Pedro Froilaz, pasou pois de aio a mordomo real; e dada a curta idade do novo monarca, a rexente dos destinos de Galiza. Conforme ao acordado coa raíña Urraca Pedro Froilaz, Xelmírez e o resto dos nobres presentes na coroación púxose á fronte das súas mesnadas para levar ao seu protexido á cidade de León coa intención de coroalo alí tamén a carón da súa nai. A percepción territorial da época concibía aínda a proxección de Galiza polo espazo leonés[59][60], por iso a secuencia lóxica era coroar a Afonso tamén na cidade galega de León[61][62][63], como viñan facendo os monarcas do reino até a súa división en tres partes á morte de Fernando I[59][64].

Marchando pola via romana XIX, a expedición recuperou primeiramente o control da cidade de Lugo,[65], para continuar cara a León, a altura da vila de Viadangos soprendeunos o exército de Afonso "o batallador" derrotando ás tropas galegas. Pedro Froilaz é feito prisioneiro e debeu pagar un rescate pola súa liberdade.

Caudillo e Mordomo real[editar | editar a fonte]

Castelo de Sobroso onde Froilaz e Xelmírez sitiaron a Dona Urraca.

Urraca volvería a reconciliarse co seu home. Xelmírez e Pedro Froilaz entenderon que era preciso un entendemento coa raíña para manter as súas arelas e o seu predominio en Galicia. Urraca quixo facer patente que Galiza, cando menos teoricamente, seguía sendo uns dos seus reinos e para isto buscou o tal recoñecemento sen despertar oposición nos señores da mesma: en 1112, asinou un diploma doando a Pedro Froilaz importantes posesións ao sur do Tambre (no val do Deza e no Salnés).

Pedro Froilaz nese momento aparecía como defensor de Urraca no marco dun novo desencontro desta co seu home. Foron as tropas galegas as que protagonizaron o sitio deste en Carrión, e as que puxeron as terras leonesas baixo o mando da raíña. Pero esta non tardaría en volver aos brazos do batallador. Volveron a raíña leonesa e o rei aragonés a inimizarse e, unha vez máis, Diego Xelmírez e Pedro Froilaz capitanean un exército que persegue a Afonso o Batallador en Atapuerca e derrótano en Burgos (ano 1113), compensando, segundo a Historia Compostelana, a covardía das tropas castelás, submisas e espantadizas fronte á violencia do aragonés.

En 1116, Pedro Froilaz e Diego Xelmírez tiñan todo o Reino de Galicia baixo a soberanía do Afonso Raimúndez. Urraca procurou non perder posicións, aparecendo en Santiago como valedora dos dereitos da burguesía da cidade. Pretendía gañar pé no punto máis feble de Xelmírez. Buscou apoios no sur de Galiza; pero aí se encontrou coa alianza entre os Traba e a súa curmá Tareixa de Portugal. As tropas de ambos sitiárona no castelo de Sobroso. Urraca conseguiu escapar, e volveu a León deixando a Galiza novamente en mans de Xelmírez e os Traba, que a través de Fernando Pérez de Traba (o fillo de Pedro Froilaz) ampliaban a súa influencia ata as terras propiamente portuguesas, cada vez máis afastadas politicamente de León.

Roto definitivamente o matrimonio entre a raíña castelá e o rei aragonés, os Traba sabían que, para asegurar a sucesión de Afonso Raimundez en todos os reinos da coroa leonesa, era preciso entenderse con Urraca. Trouxeron novamente á raíña a Santiago, onde foi recibida por Xelmírez. Os burgueses sentíronse traizoados pola raíña e levantáronse violentamente. Xelmírez tivo que fuxir disfrazado gabeando polos tellados da sitiada catedral. Urraca foi espida e aldraxada na praza do Obradoiro. A rebelión compostelá semellaba triunfar, ata que as tropas de Pedro Froilaz asomaron nas abas do Monte Pedroso ameazando con entrar pola brava na cidade. Os burgueses arrepentidos pediron clemencia.

As consecuencias non se farían esperar: Urraca recoñecía plenamente os dereitos sucesorios do seu fillo; Pedro Froilaz levouno a Toledo onde, en 1117, foi recoñecido como rei. En 1118 nai e fillo doaron o poderoso mosteiro de Sobrado dos Monxes a Bermudo e Fernando Pérez de Traba, en clara vontade de consolidar o apoio da liñaxe de Pedro Froilaz.

Neste período hai unha especie de cogoberno en Galicia entre Afonso Raimúndez e a súa nai. Mais nos documentos de ámbolos dous aparece sempre como principal magnate D. Pedro como Comes Gallecie ou como orbem Galetiae imperante''. Esta posición de supremacía seguía resultando incómoda para Urraca, que intentou un golpe de man audaz encarcerando con engano a D. Pedro en 1123. O fillo de Urraca opúxose a este encarceramento con contundencia, ata que conseguiu a súa pronta liberación.

Por fin o conde de Galiza e mordomo real do rei galego viu a Afonso VII coroarse temén en León. A morte de Dona Urraca daba paso a un reinado estable onde os Traba manterían a súa preeminencia galaico-leonesa, pero onde fracasarían no control do espazo portugués.

Don Pedro morreu no ano 1128, deixando para o arcebispado de Compostela igrexas e mosteiros así como outras propiedades. O seu cadáver depositouse no cemiteior da Catderal de Santiago, hoxe praza da Quintana, aínda que a principios do século XVI o seu sarcófago mailo da súa muller trasladáronse aos actuais sepulcros no Panteón Real, hoxe capela das reliquias. A escultura funeraria xacente da súa tumba fíxose nos anos vinte do século XX pola man do escultor compostelán Magariños.

Protector de mosteiros[editar | editar a fonte]

Conde de Caamouco e de Ferreira,
de Trastámara a Traba, a vella edade
non veu máis prestixiosa dinidade,
máis limpo corazón, man máis enteira.

Núa e invencibre espada cabaleira,
soupo soster dun neno a maxestade
en cen loitas, levando a lealdade
por brasón, por escudo e por bandeira.

Cando deixou no trono ó rei sentado,
volveu, tranquío, ó seu solar gallego,
do máis craro linaxe berce honrado.

E dos eidos nativos no sosego,
empuñando a manceira dun arado,
o que pudo reinar, morreu labrego.
Ramón Cabanillas - Camiños no tempo[66]
Ábsidas da igrexa do desaparecido mosteiro de Cambre.

Prototipo de caudillo medieval, a súa actividade guerreira compatibilizábase co seu papel de favorecedor da Igrexa e o monacato. Entre os mosteiros que se viron favorecidos polo seu favor foron os de Xuvia, o de Moraime, o de Sobrado dos Monxes, San Xoán de Sabardes (Noia), San Tomé, na comarca de Bergantiños, Cambre e Caaveiro.

O mosteiro de Cins era da súa propiedade. Cando a comunidade feminina foi expulsada, debido á política auspiciada por Roma de acabar cos mosteiros dúplices, opúxose con vehemencia e destituiu ao abade e dirixiuse á sé papal, a que lle ordenou a Diego Xelmírez resolver a situación recoñecendo os dereitos de Pedro Froilaz e a volta das mulleres.

No seu testamento deixou vilas, bens e posesións ás igrexas de Santiago e Mondoñedo.

Está enterrado no Panteón Real da Capela das Reliquias da catedral de Santiago.

Matrimonios e descendencia[editar | editar a fonte]

O conde Pedro Froilaz tivo unha numerosa descendencia. Con Urraca Froilaz:

  • Froilán Pérez de Traba, morto moi novo, cara a 1102.
  • Bermudo Perez de Traba, tenente de Trastámara nado c. 1095, m. Sobrado, 1168. Casou con Urraca Henríquez de Portugal, filla de Henrique de Borgoña e Tareixa, condesa de Portugal.
  • Fernando Perez de Trava, conde de Trastámara c. 1100, m. 1155. Casou con Sancha González.
  • Ximena Pérez de Traba.
  • Lupa Pérez de Traba (m. despois de 1157), casou con Muño Peláez, conde en Monterroso..

Volve casar en 1105, segundo algúns con Maior Guntroda Rodríguez ou Maior Armengol, filla dos condes de Urgell, tivo varios fillos:

  • Rodrigo, García.
  • Eva Perez de Trava, c. 1195 casou con I Garcia Ordoñez, conde de Nájera e con Pedro González de Lara.
  • Toda, Urraca, Sancha.
  • Estefania Perez de Trava, c. 1105 casou con D. Rodrigo Fernandez de Castro o Calvo.
  • Elvira Perez de Trava, c. 1115 casou con Gomes Nunes de Pombeiro.
  • Iduaria.
Pedro Froilaz de Traba
Nacemento: 1075 Falecemento: 1128


Aristocracia galega
Precedido por
Froila Vermúdez


Conde de Traba
1091 – 1128
Sucedido  por
Fernando Pérez de Traba
Precedido por
Raimundo de Borgoña


Conde de Galiza
1107-1128
Sucedido  por
Fernando Pérez de Traba

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Figura documentado tamén como tenente ou conde de Caamouco[6], Sobrado (Présaras)[7], Ares, Ferreira e San Xurxo[8]
  2. O 12 de agosto dese ano a parella fai unha doazón ao Mosteiro de Xuvia, sendo esta a primeira referencia histórica de Pedro Froilaz
  3. Era habitual no período medieval que a mais importante familia do reino criara na súa casa ao herdeiro o trono. Esta práctica, denominada fosterage[35], será repetida no futuro polo propio Afonso Raimúndez (Afonso VII) que confiará a crianza do seu fillo Fernando (Fernando II) a Fernando Pérez de Traba, fillo de Pedro Froilaz. O propio Fernando II confiou tamén ao seu fillo Afonso (Afonso VIII) aos Traba. Foi criado por unha filla de Fernando Pérez, Urraca e o seu marido Xoán Ares de Nóvoa
  4. Os analistas discuten se Afonso VI deixaba ao seu neto Galiza en calidade de reino independente, "para min mesmo non pido de este día en diante ningunha deferencia" di o rei[37], ou só a tenencia do territorio galego[38].
  5. Algúns autores adxudican tal función a Rodrigo Pérez, fillo de Pedro Froilaz e Maior Rodríguez. O conde Pedro e dona Maior casaron no 6 de maio do ano 1105 polo que Rodrigo Pérez (sexto fillo de Pedro) contaría na altura cuns 6 anos, idade na que carecería dunha relevancia suficiente para ocupar tan importante papel, na que sería imposíbel que desempeñase as funcións de comandante do exército real propia dun alferez e na que ademais resulta imposíbel que fose quen de soster a espada,o escudo e a lanza do rei.
Referencias
  1. "Nas orixes da lírica trobadoresca galego-portuguesa" (PDF). Consello da Cultura. Consultado o 30 de agosto de 2016. 
  2. Portela Silva, E. (2001). García II de Galicia: El rey y el reino (1065-1090) (en castelán). Burgos: La Olmeda. p. 105. ISBN 84-89915-16-4. 
  3. "Tenencias do condado de Traba na monarquía galaico-leonesa". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 12/08/2018. 
  4. 4,04,1 "Tenentes do condado Trastámara baixo a monarquía galaico-leonesa (1109-1157)". Xenealoxías do Ortegal. Consultado o 12/08/2018. 
  5. "Táboa de tenentes de condado de Galiza baixo a monarquía galaico-leonesa (1109-1157)". Xenealoxias do Ortegal. Consultado o 12/08/2018. 
  6. Freire Camaniel, José (2017). "Antiguas instituciones de San Vicente de Caamouco (Condado, Tenencia, Coto y Monasterio)." (PDF). A Tenencia (5). 
  7. LÓPEZ SANGIL 2005. pp. 25-26
  8. Barón Faraldo, Andrés (2011). "Magnates y "nobiles" en la curia del conde Raimundo de Borgoña"totius gallecie princeps" (ca. 1091-1107)" (PDF). Estudios mindonienses (27): 549–550. 
  9. Gónzalez López, Emilio (1957). Grandeza e decadencia do reino de Galicia (1978 ed.). Galaxia. p. 203. 
  10. Pena Graña, André (1992). Narón, un concello con historia de seu. 2. Concello de Narón. p. 57. 
  11. LÓPEZ SANGIL 2005. p. 40
  12. González López, Emilio (1978). Grandeza e decadencia do Reino de Galicia. Galaxia. p. 205. 
  13. "Froila Bermúdez". Real Academia de la Historia. Consultado o 2019-01-05. 
  14. LÓPEZ SANGIL 2005. p. 17
  15. Pena Graña, Andrés (1993). Narón, un concello con historia de seu 2. Concello de Narón. p. 90. ISBN 84-87674-32-1. 
  16. Pena Graña, Andrés (1993). Narón, un concello con historia de seu 2. Concello de Narón. p. 67. ISBN 84-87674-32-1. 
  17. López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela 3. p. 322. 
  18. "TENENCIA TRABA (A Coruña)". www.xenealoxiasdoortegal.net. Consultado o 2019-02-12. 
  19. "Tenencia do Condado de Trastámara (S.XII-XIII)". www.xenealoxiasdoortegal.net. Consultado o 2019-02-08. 
  20. López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela 3. pp. 154–159. 
  21. Barón Faraldo, Andrés (2011). "Magnates y nobiles en la curia del conde Raimundo de Borgoña. Totius Gallecie Princeps (c. 1091-1107)" (PDF). Estudios Mindonienses 27: 532–533. 
  22. Barón Faraldo, Andrés (2011). "Magnates y nobiles en la curia del conde Raimundo de Borgoña. Totius Gallecie Princeps (c. 1091-1107)" (PDF). Estudios Mindonienses 27: 533–536. 
  23. Barón Faraldo, Andrés (2011). "Magnates y nobiles en la curia del conde Raimundo de Borgoña. Totius Gallecie Princeps (c. 1091-1107)" (PDF). Estudios Mindonienses (27): 548. 
  24. "Taboa de tenentes do condado de Galiza baixo a mornarquía galaico-leonesa (1065-1109)". www.xenealoxiasdoortegal.net. Consultado o 2019-06-13. 
  25. Barón Faraldo, Andrés (2011). "Magnates y nobiles en la curia del conde Raimundo de Borgoña. Totius Gallecie Princeps (c. 1091-1107)" (PDF). Estudios Mindonienses (27): 551. 
  26. Barón Faraldo, Andrés (2011). "Magnates y nobiles en la curia del conde Raimundo de Borgoña. Totius Gallecie Princeps (c. 1091-1107)" (PDF). Estudios Mindonienses (27): 540–556. 
  27. Barón Faraldo, Andrés (2011). "Magnates y nobiles en la curia del conde Raimundo de Borgoña. Totius Gallecie Princeps (c. 1091-1107)" (PDF). Estudios Mindonienses (27): 537. 12 
  28. Eguea Lapina, Henrique. "A expedição de Raimundo a Lisboa". www.terraetempo.gal. Consultado o 2019-06-07. 
  29. David, Pierre (1948). "Le pacte successoral entre Raymond de Galice et Henri de Portugal". Bulletin hispanique 50 (3): 275–290. doi:10.3406/hispa.1948.3146. 
  30. Portela Silva, Ermelindo (2013). Diego Gelmírez y el trono de Hispania. La coronación real del año 1111. (PDF). O Século de Xelmírez (Consello da Cultura Galega). pp. 51–53. ISBN 978-84-9292353-3. 
  31. López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela 3. Apéndice VII. pp. 36–38 (apéndices). 
  32. LÓPEZ SÁNGIL 2005. pp. 22-23
  33. LÓPEZ SANGIL 2005. p. 25
  34. 34,034,1 López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela 3. p. 329-330. 
  35. "Fosterage" (en inglés). 2019-03-18. 
  36. Pena Graña, André (1992). Narón, un concello con historia de seu. Tomo II. Concello de Narón. p. 93. 
  37. Falque Rey, Emma, ed. (1994). Historia Compostelana. Akal. p. 152. 
  38. Soldevila, Ferran (1959). Historia de España 1 (1995 ed.). p. 121. 
  39. LÓPEZ TEIXEIRA 2013. pp. 53-57
  40. Falque Rey, Emma, ed. (1994). Historia Compostelana. Akal. p. 152. 
  41. LÓPEZ TEIXEIRA 2013. p. 56
  42. Puyol y Alonso, Julio (ed.). Las crónicas anónimas de Sahagún (1920 ed.). p. 41. 
  43. Pallares, María del Carmen; Portela, Ermelindo (2006). La reina Urraca. Nerea. pp. 85–86. 
  44. Pena Graña, André (1993). Narón, un concello con historia de seu 2. Concello de Narón. pp. 100–101. ISBN 84-87674-32-1. 
  45. López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela 3. p. 334. 
  46. Falque Rey, Emma (ed.). Historia Compostelá (1994 ed.). AKAL. pp. 154–155. 
  47. Puyol y Alonso, Julio (ed.). Las crónicas anónimas de Sahagún (1920 ed.). p. 37. 
  48. López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela 3. pp. 336–338. 
  49. López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a. m. iglesia de Santiago de Compostela 3. pp. 344–345. 
  50. LÓPEZ TEIXEIRA 2013. p. 66
  51. López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a. m. iglesia de Santiago de Compostela 3. pp. 345–351. 
  52. Pena Graña, André (1992). Narón, un concello con historia de seu 2. Concello de Narón. p. 104. 
  53. Castiñeiras, Manuel (2012). Las portadas del crucero de la catedral de Santiago (1101-1111). Alfonso VI y su legado. Actas del Congreso Internacional, Sahagún, 29 de octubre al 1 de noviembre de 2009 : IX Centenario de Alfonso VI (1109-2009) (Diputación de León). p. 217. ISBN 978-84-89410-22-0. 
  54. Williams, John (2015). "¿España o Toulouse? Observaciones medio siglo después" (PDF). Quintana. Revista de Estudos do Departamento de Historia da Arte (Universidade de Santiago de Compostela ed.) (14): 284. ISSN 1579-7414. 
  55. López Carreira, Anselmo (2008). O reino medieval de Galicia. A Nosa Terra. p. 370. ISBN 978-84-8341-293-0. 
  56. López Ferreiro, Antonio (1900). Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela 3. pp. 360–365. 
  57. Falque Rey, Emma, ed. (1994). Historia Compostelana. Akal. p. 174. 
  58. Falque Rey, Emma (ed.). Historia Compostelá (1994 ed.). AKAL. p. 174-175. 
  59. 59,059,1 LÓPEZ TEIXEIRA 2013. p. 74.
  60. López Carreira, Anselmo (2008). O reino medieval de Galicia. A Nosa Terra. p. 370. ISBN 978-84-8341-293-0. 
  61. Conde, Jose Antonio (1844). Historia de la dominación de los árabes en España. p. 406. Medina Leionis capital de Galicia 
  62. Sáez, Emilio (1969). Colección documental del Archivo de la Catedral de león (775-1230):I (785-952). Centro de Estudios e Investigación "San Isidoro". in Legione de Galletia 
  63. Risco, Manuel (1784). España Sagrada. p. 429. in civitate quae vocatur Legio, territorio Gallecie 
  64. "Breve historia de Galiza (Francisco Carballo)" (PDF). Asociación Cedofeita. Consultado o 01/10/2018. 
  65. Falque Rey, Emma, ed. (1994). Historia Compostelana. Akal. p. 175. 
  66. Cabanillas Enríquez, Ramón (1949). Camiños do tempo. Editorial de los Bibliófilos Gallegos. p. 63. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Traído desde "https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pedro_Froilaz_de_Traba&oldid=5177537"